Chọn tranh đá quý làm quà bắt đầu từ ba câu hỏi: dịp gì, ai nhận, treo ở đâu. Dịp quyết định đề tài và lời chúc; người nhận quyết định màu sắc, độ chi tiết, mức trang trọng; chỗ treo quyết định khổ tranh và có cần kính hay không. Khi không trả lời chắc được câu nào, một bức phong cảnh khổ vừa kèm quyền đổi gần như luôn là lựa chọn an toàn.
Bài này là bản đồ chung cho mọi dịp tặng tranh đá: một bảng tra theo dịp, quy trình chọn từng bước, những kiêng kỵ theo quan niệm nên biết mà không cần lo, cách hiểu vì sao bức này đắt hơn bức kia, và những thứ đi kèm làm món quà trọn vẹn. Những dịp có nhiều chuyện riêng như tân gia, mừng thọ, khai trương, tặng đối tác nước ngoài, quà doanh nghiệp đều có bài đi sâu, được dẫn trong từng phần.
Ba câu hỏi trước khi chọn bất kỳ bức tranh nào
Câu hỏi thứ nhất là dịp gì. Mỗi dịp mang một lời chúc: tân gia chúc an cư, khai trương chúc thuận lợi, mừng thọ chúc sống lâu, cưới chúc hoà hợp, nghỉ hưu chúc thảnh thơi. Đề tài tranh là cách nói lời chúc đó bằng hình ảnh. Chọn đề tài lệch dịp, như tặng cảnh thuyền buồm ra khơi cho người vừa nghỉ hưu muốn ở nhà với con cháu, thì tranh đẹp mấy cũng hụt ý.
Câu hỏi thứ hai là ai nhận. Người lớn tuổi cần hình rõ, màu ấm. Người trẻ ở căn hộ hiện đại hợp tông nhẹ, bố cục tối giản. Người có đạo, người không tin phong thuỷ, người nước ngoài mỗi người một cách hiểu hình ảnh. Đồng nghiệp, đối tác thì còn thêm chuyện giá trị món quà và quy định nơi làm việc.
Câu hỏi thứ ba là treo ở đâu. Câu này hay bị bỏ qua nhất mà lại quyết định món quà có được dùng hay không. Phòng khách rộng hay hẹp, tường gạch hay vách thạch cao, nhà riêng hay nhà thuê, có nắng chiếu không, có gần bếp, phòng thờ không. Không biết thì hỏi khéo, hoặc chọn dạng quà không phụ thuộc vào bức tường, những cách làm đó có trong bài tặng tranh đá sao cho người nhận treo được.
Trả lời xong ba câu, phần lớn lựa chọn đã tự thu hẹp. Bảng tra dưới đây giúp nối câu trả lời với đề tài và khổ cụ thể.
Bảng tra: dịp tặng, đề tài và lưu ý
Các đề tài và ý nghĩa trong bảng là cách hiểu phổ biến trong văn hoá Việt và phương Đông, dùng để tham khảo khi chọn, không phải quy tắc bắt buộc.
| Dịp | Đề tài gợi ý | Khổ thường hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tân gia | Phong cảnh sông núi, thuận buồm xuôi gió, hoa sen, cửu ngư | Vừa | Hỏi khéo bức tường; kèm quyền đổi |
| Khai trương | Mã đáo thành công, thuận buồm xuôi gió, hoa mẫu đơn, núi sông | Vừa đến lớn tuỳ mặt bằng | Hợp với ngành nghề; biển tên gắn rời |
| Mừng thọ | Tùng hạc, Phúc Lộc Thọ, chữ Thọ, đào tiên | Vừa | Hình rõ, màu ấm, treo chắc |
| Cưới hỏi | Đôi uyên ương, đôi hạc, hoa sen đôi, phong cảnh lãng mạn | Nhỏ đến vừa | Hợp với người thân rất gần; tặng khi đôi trẻ có nhà riêng |
| Tết | Hoa đào, hoa mai, phong cảnh xuân, cá chép | Nhỏ đến vừa | Đặt sớm vì cao điểm cuối năm |
| Thăng chức, nhậm chức | Núi sông hùng vĩ, mã đáo thành công, cây tùng | Vừa | Lưu ý quy định quà tặng nơi làm việc |
| Nghỉ hưu | Phong cảnh quê, đồng quê, hoa sen, tứ quý | Vừa | Nên đặt riêng theo quê hoặc sở thích người nhận |
| Tri ân thầy cô, người hướng dẫn | Hoa lá, phong cảnh, thư pháp chữ ý nghĩa | Nhỏ | Giá trị vừa phải để người nhận thoải mái |
| Tặng đối tác nước ngoài | Vịnh núi đá trên biển, phố cổ mái ngói, hoa sen, ruộng bậc thang | Nhỏ, dễ mang | Giấy giới thiệu song ngữ; hỏi quy định quà tặng |
| Quà doanh nghiệp | Phong cảnh, thuận buồm xuôi gió, đề tài theo ngành | Theo tầng người nhận | Duyệt mẫu, lịch tính ngược |
Với đám cưới, nên nói thật: phần lớn khách mừng phong bì, và đôi trẻ thường chưa có nhà riêng để treo tranh lớn. Tranh đá làm quà cưới hợp nhất khi người tặng là người thân rất gần, và nhiều khi tặng sau cưới, lúc đôi trẻ dọn về tổ ấm, sẽ có ý nghĩa hơn tặng trong ngày tiệc.
Quy trình chọn tranh đá làm quà từng bước
Bảy bước, đi từ thông tin tới quyết định, tránh việc chọn theo cảm tính trước một bức tranh đẹp.
- Ghi ba câu trả lời. Dịp gì, ai nhận, treo ở đâu. Câu nào chưa có thì tìm hiểu trước khi đi xem tranh.
- Chốt ngân sách. Theo mức quan hệ và theo việc có góp chung hay không. Ngân sách quyết định đặt riêng hay chọn tranh có sẵn.
- Lọc đề tài theo bảng tra. Chọn hai ba đề tài hợp dịp, rồi loại những đề tài không hợp người nhận.
- Xem tranh thật. Màu đá, độ lấp lánh, đường ghép chỉ thấy rõ ở tranh thật dưới ánh sáng thật. Nếu ở xa, đề nghị nơi bán quay video dưới ánh sáng ban ngày.
- Kiểm chất lượng cơ bản. Đường ghép khít, mặt đá phẳng đều, không có viên lỏng, khung chắc, mặt sau gọn gàng. Hỏi tỉ lệ đá tự nhiên và có dùng đá nhuộm, bột đá ở đâu.
- Chốt khổ và phụ kiện. Khổ theo chỗ treo, có kính hay không, có giá đỡ, hộp, biển khắc, dịch vụ treo.
- Chuẩn bị phần đi kèm. Thiệp, giấy giới thiệu chất liệu, cách bảo quản, quyền đổi nếu có, kế hoạch giao.
Bước kiểm chất lượng đáng dừng lâu hơn một chút. Một bức tranh làm quà sẽ được người nhận nhìn gần nhiều lần; đường ghép hở, viên đá cao thấp không đều, mặt sau dán vội lộ keo là những thứ người nhận sẽ thấy, dù người tặng không để ý lúc mua.
Chọn theo người nhận: tuổi, nhà, nghề và niềm tin
Người lớn tuổi. Hình rõ, mảng lớn, màu ấm, đề tài truyền thống quen thuộc. Chi tiết mừng thọ có trong bài tranh đá quý mừng thọ ông bà.
Người trẻ, căn hộ hiện đại. Bố cục tối giản, tông trắng xám xanh, phong cảnh hoặc tranh vân đá trừu tượng. Khổ vừa phải.
Gia đình mới chuyển nhà. Đề tài trung tính, khổ vừa, quyền đổi. Chi tiết ở bài tặng tranh đá quý dịp tân gia.
Người làm kinh doanh. Đề tài mang lời chúc thuận lợi, nhưng theo gu: có người thích mã đáo thành công, có người thích phong cảnh trang nhã.
Người làm nghề chuyên môn. Bác sĩ, luật sư, kiến trúc sư thường hợp tranh trang nhã, ít tính phong thuỷ, đặt ở phòng làm việc.
Người có đạo. Tránh hình tượng tôn giáo khác với niềm tin của họ; phong cảnh, hoa lá là lựa chọn tôn trọng.
Người không tin phong thuỷ. Đừng giải thích tranh bằng tài lộc, vận khí. Nói về vẻ đẹp của đá, tay nghề, ý nghĩa văn hoá là đủ.
Người nước ngoài. Đề tài mang dấu Việt Nam, giấy giới thiệu song ngữ, khổ dễ mang theo.
Kiêng kỵ theo quan niệm: nên biết, không cần lo
Thuyền hướng mũi vào nhà. Theo quan niệm phổ biến, thuyền buồm nên hướng vào trong như chở điều tốt về. Người nhận có thể tự treo theo hướng mình thích.
Ngựa phi vào trong. Tương tự với tranh mã đáo thành công. Đây là sở thích văn hoá, không có hướng nào xui.
Cảnh chiều tà cho mừng thọ. Một số gia đình tránh hình hoàng hôn, lá rụng trong quà mừng thọ vì liên tưởng tuổi xế chiều.
Con vật dữ ở phòng khách. Một số người không thích hổ, đại bàng hung dữ trong nhà ở. Hợp với văn phòng hơn nhà riêng, tuỳ người.
Bộ bốn bức với người một số nước Đông Á. Số bốn đồng âm với chữ tử trong một số ngôn ngữ Đông Á, nên được kiêng trong quà tặng.
Hình tượng tôn giáo với người khác đạo. Không phải kiêng kỵ mà là tôn trọng niềm tin của người nhận.
Tặng tranh vỡ, tranh lỗi. Kiêng thật sự duy nhất ở đây là kiêng chất lượng kém: kiểm kỹ trước khi trao.
Đừng gieo lo cho người nhận. Không nói những câu kiểu treo sai hướng là xui. Quà là để người nhận vui, không phải để thêm lo.
Vì sao bức này đắt hơn bức kia: hiểu để chọn đúng tầm tiền
Hai bức tranh đá cùng khổ có thể chênh nhau rất nhiều về giá, và người tặng nên hiểu vì sao để không trả tiền cho thứ không có. Yếu tố đầu tiên là loại đá. Thạch anh, mã não phổ biến hơn những loại như lapis lazuli, malachite chất lượng cao, ngọc đẹp. Một bức dùng nhiều đá hiếm, chọn khối đẹp, sẽ đắt hơn.
Yếu tố thứ hai là tỉ lệ đá thật. Có bức gần như toàn bộ là mảnh đá tự nhiên được cắt mài, có bức chỉ có những mảng chính là đá, còn nền và chi tiết nhỏ là bột đá trộn keo. Cả hai cách đều có trên thị trường; điều cần là nơi bán nói rõ. Bức có tỉ lệ đá thật cao bền màu hơn, sờ vào mát và cứng hơn, và đắt hơn.
Yếu tố thứ ba là độ phức tạp và giờ công. Đàn ngựa phi với bờm, chân, cơ bắp cần hàng nghìn mảnh nhỏ được mài theo hình, tốn công hơn hẳn một bức phong cảnh nhiều mảng lớn cùng khổ. Chân dung, logo, đề tài đặt riêng cần thêm khâu phác thảo, duyệt mẫu. Yếu tố cuối là kích thước, khung, kính và hoàn thiện mặt sau.
Hiểu bốn yếu tố đó, người tặng có thể chọn đúng chỗ: ngân sách vừa phải thì chọn đề tài ít chi tiết nhưng đá thật, ghép khít, thay vì đề tài phức tạp mà phải làm bằng bột đá. Để so các mức đề tài, khổ và chất liệu trước khi quyết, có thể xem mẫu tranh đá quý và vật phẩm ở VatPham.com.
Thiệp, giấy giới thiệu và gói quà
Thiệp ghi lời chúc gắn với đề tài. Một hai câu nối lời chúc với hình ảnh trong tranh, ví dụ cánh buồm và chuyến đi thuận lợi.
Giấy giới thiệu chất liệu. Các loại đá chính, làm thủ công, nơi làm, liên hệ bảo hành. Người nhận quý món quà hơn khi biết nó từ đâu ra.
Hướng dẫn bảo quản ngắn. Ba dòng: lau khô bằng chổi lông mềm, tránh nắng chiếu thẳng, không dùng hoá chất. Đủ để tranh bền.
Quyền đổi nếu có. Ghi nhẹ nhàng trong thiệp, kèm cách liên hệ nơi bán.
Gói gọn, dễ mở. Giấy kraft hoặc hộp, ruy băng đơn giản, bọc góc. Không bọc nhiều lớp băng keo khiến người nhận phải dùng dao rạch gần mặt tranh.
Giá đỡ cho dịp cần trưng bày. Khai trương, sự kiện, lễ mừng thọ nên có giá đỡ để tranh đứng được ngay.
Dịch vụ treo đi kèm. Với tranh nặng, một lần lắp đặt chuyên nghiệp là phần quà thiết thực.
Ảnh chụp tranh trước khi trao. Để làm kỷ niệm, và làm căn cứ nếu có hư hỏng khi vận chuyển.
Ba người tặng, ba cách chọn
Một người chị muốn tặng tranh tân gia cho em trai vừa mua căn hộ. Người chị biết em trai thích biển, căn hộ tông trắng xám, phòng khách nhỏ. Người chị chọn một bức biển và thuyền buồm khổ vừa, nhiều thạch anh trắng và mã não xanh lam, không kính, kèm một lần treo. Ba câu hỏi đều có câu trả lời rõ, nên lựa chọn rất nhanh.
Một học viên cao học cần quà cho thầy hướng dẫn luận văn sắp nghỉ hưu. Người học trò không biết nhà thầy, chỉ biết thầy quê miền Trung và hay kể về dòng sông quê. Người học trò đặt một bức nhỏ phong cảnh sông quê theo vài tấm ảnh tìm được, giá trị vừa phải, kèm thiệp viết tay. Khổ nhỏ để thầy đặt trên kệ sách hay treo đều được. Câu hỏi treo ở đâu không có lời đáp, nên người học trò chọn dạng quà không phụ thuộc vào nó.
Một nhóm đồng nghiệp góp tiền tặng trưởng phòng được bổ nhiệm. Ý ban đầu là một bức mã đáo thành công khổ lớn. Sau khi hỏi lại, nhóm biết công ty có quy định về quà tặng cho cấp quản lý, và phòng làm việc mới khá nhỏ. Nhóm đổi sang một bức tranh đá để bàn phong cảnh núi sông, giá trị khiêm tốn, kèm thiệp có chữ ký cả phòng. Trưởng phòng đặt nó ngay trên bàn làm việc.
Không ai trong ba người chọn bức đắt nhất hay to nhất. Họ chọn bức hợp nhất với dịp, với người, với chỗ, và đó là lý do món quà được dùng.
Sai lầm thường gặp khi chọn tranh đá làm quà
Chọn theo kích thước để thể hiện. Tranh to không có chỗ treo là gánh nặng. Khổ hợp chỗ quan trọng hơn khổ lớn.
Chọn theo ý mình, không theo người nhận. Người tặng thích mã đáo thành công không có nghĩa người nhận thích.
Mua qua ảnh không xem tranh thật. Màu đá trong ảnh thường khác ngoài đời, nhất là ngọc, mã não, malachite.
Không hỏi chất liệu. Không biết đá tự nhiên hay bột đá, đá nhuộm, thì không biết mình đang tặng gì và người nhận bảo quản thế nào.
Bỏ qua quy định quà tặng nơi làm việc. Quà quá giá trị cho đồng nghiệp, cấp trên, đối tác có thể khiến người nhận khó xử.
Giao tranh lớn vào giữa buổi tiệc. Đông người, dễ va, chủ nhà không có chỗ cất.
Đóng gói sơ sài khi gửi xa. Một góc khung vỡ làm hỏng cả món quà. Tranh đi xa cần đóng gói nhiều lớp.
Giải thích quà bằng chuyện xui hên. Người nhận không cần nghe về hướng treo xui, chỉ cần nghe lời chúc.
Khi nào nên hỏi người có chuyên môn?
Khi định đặt tranh riêng, như phong cảnh quê, chân dung, logo, hãy hỏi trực tiếp xưởng chế tác xem ảnh hay ý tưởng của mình có làm được bằng đá không, cần bao lâu, phải duyệt mẫu thế nào. Không phải ảnh nào cũng chuyển được thành tranh đá đẹp; người thợ có kinh nghiệm sẽ nói thẳng chỗ nào cần đơn giản hoá.
Khi tranh được giới thiệu là dùng đá quý giá trị cao và giá trị đó là lý do chính của món quà, hãy đề nghị nơi bán ghi rõ loại đá, và với món quà rất có giá trị, cân nhắc kiểm định mẫu đá tại đơn vị kiểm định đá quý uy tín. Bằng mắt thường không ai khẳng định chắc chắn được đá thật hay đá đã qua xử lý.
Khi người nhận làm trong cơ quan nhà nước, doanh nghiệp có quy định về quà tặng, hoặc là đối tác trong một giao dịch đang diễn ra, hãy tra quy định hiện hành hoặc hỏi bộ phận pháp chế trước khi tặng món quà có giá trị. Với quà doanh nghiệp số lượng, các bước đặt hàng, duyệt mẫu và chứng từ được viết riêng trong bài về tranh đá làm quà tặng doanh nghiệp cùng chuyên mục này.
Ngoài những trường hợp đó, chọn tranh đá làm quà là chuyện của sự tinh ý: nghe người nhận, nhìn ngôi nhà của họ, và chọn một bức mà họ sẽ vui khi nhìn thấy mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Tranh đá quý tặng dịp nào thì hợp nhất?
Tân gia, khai trương, mừng thọ, nghỉ hưu, kỷ niệm thành lập là những dịp tranh đá hợp nhất, vì món quà gắn với một không gian và một lời chúc lâu dài. Với cưới hỏi, tranh hợp khi người tặng rất thân và đôi trẻ đã có nhà riêng.
Không biết người nhận thích gì thì chọn tranh đá nào?
Phong cảnh sông núi hoặc thuận buồm xuôi gió khổ vừa, tông trung tính là lựa chọn an toàn nhất. Kèm quyền đổi hoặc phiếu chọn tranh để người nhận tự quyết.
Tranh đá tặng sếp có nên không?
Được nếu giá trị vừa phải và không vướng quy định quà tặng của công ty. Tranh đá để bàn hoặc tranh nhỏ trang nhã thường hợp hơn tranh lớn đắt tiền.
Làm sao biết tranh đá dùng đá thật nhiều hay ít?
Hỏi nơi bán tỉ lệ đá tự nhiên và vùng nào dùng bột đá, đá nhuộm, đề nghị ghi vào giấy tờ. Nhìn kỹ mặt tranh: mảnh đá thật có vân, độ trong, mép mài rõ; bột đá trộn keo có bề mặt đồng nhất hơn.
Có nên tặng tranh đá đặt riêng theo ảnh?
Rất ý nghĩa với người thân, người nghỉ hưu, dịp kỷ niệm. Cần chuẩn bị ảnh rõ, đặt sớm để có thời gian duyệt mẫu, và chấp nhận rằng tranh đá sẽ đơn giản hoá một số chi tiết trong ảnh.
Tranh đá làm quà có cần kèm hướng dẫn bảo quản không?
Nên kèm vài dòng: lau khô bằng chổi lông mềm, tránh nắng chiếu thẳng, không dùng hoá chất. Người nhận giữ tranh bền hơn và thấy người tặng chu đáo.
