Tranh đá quý treo trên sofa vừa mắt nhất khi dài khoảng hai phần ba chiều dài sofa, mép dưới cách lưng ghế chừng 20–30 cm và tâm tranh nằm quanh tầm mắt người đứng. Tường không kê sofa thì tính theo bề rộng mảng tường, chiều cao trần và chỗ người ta hay ngồi nhìn.
Ở xưởng, câu khách hỏi nhiều nhất không phải "đá gì" mà là "khổ nào thì vừa". Có người đặt bức 1,2 m về treo trên bộ sofa góc chữ L dài gần 3 m, nhìn như con tem dán trên tường. Có người ngược lại, ham bức to cho "đáng tiền", treo vào phòng khách căn hộ 18 m² thì cả phòng như bị bức tranh đè xuống. Hai trường hợp đều tốn tiền mà không ai vui.
Tranh đá còn khó hơn tranh vẽ ở một chỗ: nó nặng, mặt đá phản sáng, và đã đặt làm thì không cắt bớt được. Nên đo cho kỹ trước, rồi mới bàn đến đề tài.
Vì sao tranh đá cần tính khổ kỹ hơn tranh vẽ?
Tranh sơn dầu hay tranh in canvas treo lệch khổ một chút vẫn chữa được bằng cách thêm khung, đổi chỗ, treo thêm một bức nhỏ bên cạnh. Tranh đá thì gần như chỉ có một lần chọn. Bức tranh là một tấm nền cứng có hàng trăm đến hàng nghìn mảnh đá gắn lên, nặng hơn tranh vẽ cùng khổ nhiều lần, dời qua dời lại vừa mệt vừa dễ va mẻ góc.
Mặt đá cũng không "lùi" vào tường như màu vẽ. Thạch anh, mã não, đá mắt hổ sau khi mài bóng đều bắt sáng, nên một bức tranh đá trông to hơn kích thước thật của nó, nhất là khi có đèn rọi. Người có kinh nghiệm thường chọn khổ đá nhỏ hơn khổ tranh vẽ một nấc ở cùng bức tường.
Thêm nữa, tranh đá đẹp ở khoảng nhìn trung bình chứ không chỉ ở xa. Đứng gần mới thấy đường ghép, thấy vân đá chạy liền giữa hai mảnh, thấy chỗ thợ chọn viên đá có vệt đậm làm bóng núi. Bức quá to treo trong phòng hẹp thì người xem không lùi ra được để thấy toàn cảnh, còn bức quá nhỏ trên tường rộng thì không ai bước lại gần để thấy chi tiết.
Vì vậy cách tính dưới đây đi theo ba thứ: món đồ nội thất ngay bên dưới tranh, bề mặt tường còn trống, và khoảng cách từ chỗ người ta ngồi tới tranh.
Bảng gợi ý khổ tranh theo chiều dài sofa
Bảng dưới là con số tham khảo theo tỷ lệ chừng 2/3, làm tròn theo khổ hay gặp ở xưởng; mỗi nơi có khổ chuẩn riêng nên hỏi lại khổ cụ thể khi đặt.
| Chiều dài sofa | Chiều dài tranh gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khoảng 1,6–1,8 m (sofa văng hai chỗ) | Khoảng 1,0–1,2 m | Một bức ngang là gọn nhất |
| Khoảng 2,0–2,2 m (sofa ba chỗ) | Khoảng 1,3–1,5 m | Khổ ngang hoặc bộ ba bức nhỏ |
| Khoảng 2,4–2,8 m (sofa góc cạnh dài) | Khoảng 1,6–1,9 m | Canh theo cạnh dài, không theo cả chữ L |
| Trên 3 m (sofa góc lớn, phòng khách rộng) | Khoảng 2 m trở lên hoặc bộ ghép | Cần kiểm tường và móc treo kỹ |
Chiều cao tranh thì tuỳ đề tài: phong cảnh, thuyền, đàn ngựa hợp khổ ngang dẹt; hoa sen, cây tùng, chim hạc đứng hợp khổ gần vuông hoặc đứng. Đừng ép một đề tài đứng vào khổ ngang chỉ vì sofa dài, thợ sẽ phải kéo giãn bố cục và bức tranh mất cân.
Treo cao bao nhiêu là vừa?
Mép dưới cách lưng sofa khoảng 20–30 cm. Thấp hơn thì đầu người ngồi tựa vào dễ chạm khung, cao hơn thì tranh như "bay" khỏi bộ ghế, hai thứ không còn là một cụm.
Tường không có sofa thì lấy tâm tranh quanh 1,45–1,55 m tính từ sàn. Đây là mức nhiều phòng trưng bày dùng, xấp xỉ tầm mắt người đứng; nhà có người cao hay thấp thì xê dịch vài phân.
Phòng khách ngồi bệt hoặc kê sofa thấp thì hạ tranh xuống. Nhìn tranh chủ yếu từ tư thế ngồi thì tâm tranh thấp hơn mức đứng một chút mới dễ chịu.
Trần cao trên 3,5 m không có nghĩa là treo cao lên. Tranh treo sát trần chỉ có ích cho ai đứng tầng lửng; muốn lấp khoảng trống thì chọn khổ cao hơn, giữ tâm tranh ở tầm mắt.
Tranh có đèn rọi phía trên thì chừa khoảng cho đèn. Đèn gắn sát mép trên khung sẽ chiếu thành vệt sáng gắt; cần khoảng cách để chùm sáng toả đều.
Bộ ba bức thì khe giữa các bức nhỏ và bằng nhau. Khe 5–8 cm giữ cảm giác một bức chia ba; khe rộng quá thì thành ba bức rời, nhìn rời rạc.
Đánh dấu bằng băng keo giấy trước khi khoan. Dán khung chữ nhật đúng khổ lên tường, để vài hôm, đi qua đi lại nhìn rồi mới quyết; khoan sai một lỗ trên tường đá ốp là phiền.
Hỏi xưởng vị trí móc phía sau tranh. Có tranh bắt hai móc, có tranh dùng thanh treo ngang; vị trí móc quyết định lỗ khoan cao hơn mép trên tranh bao nhiêu.
Phòng khách nhỏ, phòng khách rộng: chỗ nào hay chọn sai?
Phòng khách căn hộ thường hẹp chiều sâu: từ sofa tới kệ tivi chỉ hơn hai mét. Ở khoảng đó, người ngồi đối diện nhìn tranh trên sofa từ khá gần, nên một bức khổ vừa với nhiều chi tiết nhỏ lại hợp hơn bức lớn đề tài hoành tráng. Thợ hay khuyên chọn đề tài có tiền cảnh rõ, như một cành sen, một con thuyền, để mắt có chỗ dừng.
Phòng khách nhà phố, biệt thự thì ngược lại: tường cao, trần cao, người ta nhìn tranh từ cửa vào, từ cầu thang xuống. Lúc đó bức tranh phải đọc được từ xa, mảng màu lớn và rõ. Một bức sơn thuỷ có núi đá xanh, mây trắng, dòng nước sáng sẽ hiện ra từ ngoài cửa, còn bức hoa lá vụn vặt thì đứng xa chỉ thấy một mảng lấm tấm.
Sai lầm hay gặp nhất ở phòng rộng là chọn bức to nhưng mỏng ý: khổ lớn mà bố cục thưa, đá ít, nhìn gần thấy nhiều nền phẳng. Khổ lớn chỉ đáng khi xưởng đủ đá và đủ công để lấp nó; ngược lại thì một bức vừa phải, ghép dày, có khung tốt, đáng tiền hơn.
Còn ở phòng nhỏ, sai lầm hay gặp là treo thêm đồ quanh tranh: đồng hồ, kệ trang trí, đèn tường kiểu cách. Tranh đá vốn đã nhiều chi tiết, nó cần một mảng tường sạch xung quanh để thở.
Những lỗi đo đạc hay gặp khi đặt tranh đá
Đo tường mà quên ổ điện, công tắc. Đến lúc treo mới thấy công tắc lòi ra dưới mép tranh hoặc lỗ khoan rơi đúng đường dây điện âm.
Đo khổ đá mà quên khung. Khung gỗ bản rộng có thể thêm 10–15 cm mỗi chiều; hỏi rõ xưởng báo khổ là khổ lọt lòng hay khổ cả khung.
Lấy chiều dài cả sofa góc chữ L. Tranh chỉ nằm trên một cạnh, nên tính theo cạnh đó.
Không tính rèm cửa và cửa sổ cạnh tường. Rèm kéo ra có thể che một góc tranh; cánh cửa mở có thể chạm khung.
Chọn khổ theo ảnh mẫu trên mạng. Ảnh chụp trong phòng trưng bày rộng làm mọi bức tranh trông nhỏ hơn; mang số đo phòng mình theo khi xem mẫu.
Quên kệ tivi đối diện. Mặt đá bóng có thể phản chiếu màn hình hoặc đèn trần; ngồi thử ở chỗ sẽ ngồi để xem có vệt chói không.
Không hỏi trọng lượng. Khổ lớn trên tường thạch cao cần gia cố; biết trọng lượng sớm thì chuẩn bị tường sớm.
Đặt tranh trước khi sơn lại tường. Màu tường đổi thì tông đá hợp cũng đổi; nếu sắp sơn, chốt màu tường trước.
Nên chọn một bức lớn hay bộ nhiều bức?
Một bức lớn cho cảm giác trang trọng, liền mạch, hợp đề tài phong cảnh, sơn thuỷ, đàn ngựa. Bộ ba hoặc bộ bốn bức nhỏ thì nhẹ nhàng hơn, dễ treo hơn vì mỗi bức nhẹ, và hợp với phòng khách hiện đại có sofa thấp, tường dài.
Về kỹ thuật, bộ nhiều bức dễ vận chuyển và ít rủi ro nứt nền hơn một tấm rất lớn. Nhưng bộ nhiều bức đòi hỏi thợ ghép vân đá liền mạch qua các khe, nếu không thì đường chân trời ở bức này lệch với bức kia một chút là nhìn thấy ngay. Khi xem mẫu bộ ghép, đứng xa nhìn đường chân trời, dòng nước có nối nhau không.
Người thích sự yên tĩnh trong phòng khách thường hợp một bức. Người thích không khí trẻ, nhẹ, hoặc muốn sau này tách ra treo nhiều chỗ thì bộ nhiều bức linh hoạt hơn. Nếu đang phân vân khổ và đề tài, có thể xem một vòng các mẫu tranh đá quý treo phòng khách ở VatPham.com rồi mang số đo tường nhà mình ra so.
Đừng chọn bộ nhiều bức chỉ vì thấy rẻ hơn một bức lớn cùng tổng diện tích. Giá tranh đá phụ thuộc loại đá, mật độ ghép và giờ công nhiều hơn là diện tích, nên hai phương án có thể chênh nhau theo hướng khác với mình nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách 20 m² nên treo tranh đá khổ bao nhiêu?
Không có con số cố định theo diện tích phòng, vì quan trọng là mảng tường và món đồ bên dưới. Thường gặp nhất là sofa ba chỗ khoảng 2 m, tranh hợp khoảng 1,3–1,5 m chiều ngang. Dán băng keo giấy đúng khổ lên tường để thử trước khi đặt.
Tranh đá treo trên tivi có được không?
Được nhưng ít khi đẹp, vì tivi đã là điểm nhìn chính và mặt đá dễ phản chiếu đèn vào màn hình. Nếu bắt buộc, chọn khổ nhỏ hơn bề ngang tivi, treo đủ cao để không bị hơi nóng phía sau tivi hắt lên.
Treo tranh đá khổ đứng trong phòng khách có hợp không?
Hợp ở mảng tường hẹp cạnh cửa sổ, cạnh tủ, hoặc tường hai bên lối vào. Khổ đứng không nên đặt trên sofa dài vì nó tạo một cột thẳng giữa bộ ghế trải ngang.
Khung tranh có tính vào kích thước không?
Có, và nên hỏi rõ khi đặt. Khung bản rộng làm bức tranh to thêm đáng kể, ảnh hưởng tới khoảng cách với sofa, trần và ổ điện.
Phòng khách liền bếp nên treo tranh đá ở đâu?
Chọn tường thuộc khu ngồi tiếp khách và xa bếp, vì hơi dầu mỡ bám vào mặt đá khó lau hơn bụi khô. Nếu chỉ còn tường gần bếp, nên chọn tranh có kính phủ.
Có nên đặt tranh to hơn để "đáng tiền"?
Không nên. Tranh lệch khổ so với tường làm cả phòng khó chịu, và tranh to mà ghép thưa còn kém giá trị hơn bức vừa phải ghép dày.
