Tranh đá quý hợp được nhiều phong cách nội thất nếu chỉnh đúng ba thứ: đề tài, tông đá và khung. Nhà hiện đại, tối giản hợp tranh ít chi tiết, nhiều khoảng trống, khung mảnh hoặc không khung; nhà tân cổ điển hợp khung chạm, tông ấm, đá ánh vàng vừa phải; nhà Đông Dương và nhà gỗ truyền thống hợp hoa sen, phong cảnh, khung gỗ trầm.
Nhiều người nghĩ tranh đá là thứ "của nhà kiểu cũ": khung gỗ dày chạm trổ, đàn ngựa óng ánh, treo giữa bộ salon gỗ. Ở xưởng, khách đặt tranh cho căn hộ hiện đại ngày càng nhiều, và yêu cầu của họ khác hẳn: ít đá hơn, nhiều nền hơn, khung kim loại mảnh, có khi chỉ một cành hoa trên nền đá trắng. Tranh đá không gắn với một phong cách; nó chỉ cần được làm cho đúng nhà.
Bài này đi qua từng phong cách phổ biến ở Việt Nam, những sai lầm hay gặp khi phối, và cách làm việc với xưởng để bức tranh thuộc về ngôi nhà chứ không như hàng mua sẵn.
Ba núm vặn: đề tài, tông đá, khung
Cách thợ nghĩ về việc phối tranh với nhà rất đơn giản: có ba núm vặn, chỉnh từng núm cho tới khi bức tranh hợp phòng. Núm thứ nhất là đề tài, quyết định tinh thần: trang trọng, yên tĩnh, sôi động, hay thân mật. Núm thứ hai là tông đá, quyết định bức tranh hoà vào hay tách ra khỏi màu tường, màu gỗ, màu vải. Núm thứ ba là khung, quyết định bức tranh "mặc áo" gì để đứng cạnh đồ nội thất.
Phần lớn ca phối hỏng là do chỉ chỉnh một núm. Ví dụ: đề tài hiện đại (một cành lan tối giản) nhưng khung gỗ chạm dày bản; hoặc khung kim loại mảnh, đúng gu hiện đại, nhưng đá vàng óng phủ kín cả mặt tranh. Người nhìn thấy có gì đó "lệch" mà không gọi tên được.
Một mẹo của thợ: phối khung theo đồ nội thất, phối tông đá theo tường và vải, phối đề tài theo người sống trong nhà. Khung đi với chân bàn, tay ghế, khung cửa; tông đá đi với sơn tường, rèm, gối; còn đề tài thì phải là thứ chủ nhà thích nhìn mỗi ngày.
Khổ tranh là chuyện của tường và sofa, đã viết riêng ở bài kích thước tranh đá quý cho phòng khách. Ở bài này, giả định khổ đã đúng, chỉ bàn chuyện tranh có hợp phong cách hay không.
Nhà hiện đại và tối giản: bớt đá, thêm khoảng trống
Phong cách hiện đại và tối giản dựa vào mảng phẳng, đường thẳng, ít màu. Tranh đá kiểu truyền thống, phủ kín đá từ mép tới mép, đặt vào đó dễ thành một "lỗ" đầy chi tiết trên tường phẳng. Cách làm hợp là để nền chiếm phần lớn bức tranh: nền đá trắng, xám nhạt, hoặc nền sơn phẳng, trên đó chỉ một mảng đá chính như cành hoa, dãy núi mờ, mặt trăng.
Tông đá nên ít màu, có thể đơn sắc: toàn xanh lục của malachite và ngọc, toàn trắng xám của thạch anh, hoặc đen trắng có một điểm nhấn màu. Đá có vân tự nhiên lớn, như mã não cắt lát để lộ vòng vân, hợp với tinh thần tối giản vì bản thân lát đá đã là một hình khối.
Khung mảnh bằng nhôm, thép sơn tĩnh điện, gỗ sồi sáng bản nhỏ, hoặc không khung với cạnh tranh hoàn thiện gọn. Treo theo kiểu "nổi" cách tường một chút để có bóng đổ nhẹ cũng hợp với nhà hiện đại.
Sai lầm hay gặp: chọn đề tài trừu tượng nhưng ghép bằng đá nhiều màu sặc sỡ, nghĩ là "hiện đại". Trừu tượng mà màu loạn thì vẫn là tranh rối. Hiện đại nằm ở sự tiết chế, không nằm ở việc bỏ hình.
Nhà tân cổ điển: sang nhưng đừng loá
Khung chạm hoặc khung có phào chỉ. Đi cùng phào trần, phào tường, cột trang trí; màu khung theo màu phào hoặc màu gỗ đồ nội thất.
Đề tài phong cảnh châu Âu, hoa, thuyền buồm, sơn thuỷ cổ điển. Bố cục đối xứng, cân bằng hợp tinh thần tân cổ điển.
Tông đá ấm: nâu, kem, vàng nhạt, xanh rêu. Hợp tường màu kem, be, ghi ấm thường gặp ở phong cách này.
Vàng ánh kim chỉ làm điểm nhấn. Phong cách này đã có nhiều chi tiết mạ vàng ở đèn, tay nắm, khung gương; tranh phủ vàng nữa thì loá.
Ưu tiên một bức lớn đặt cân giữa tường. Tân cổ điển thích trục đối xứng; tranh lệch tâm nhìn như treo nhầm.
Có thể dùng viền lót trong khung. Viền màu kem hoặc ghi giữa tranh và khung giúp bức tranh trang trọng, ngăn đá chạm sát khung.
Đèn rọi ấm. Đèn trắng ấm làm tông đá ấm và khung gỗ cùng ánh, đúng tinh thần ấm cúng của phong cách.
Tránh khung quá dày so với tranh. Khung chiếm quá nhiều diện tích làm tranh thành phụ cho khung.
Đông Dương và nhà gỗ truyền thống: chỗ tranh đá dễ hợp nhất
Phong cách Đông Dương với gạch bông, mây tre, gỗ tối, cửa chớp, cây xanh có độ ấm và chất thủ công, rất gần với tinh thần tranh đá. Đề tài hợp là hoa sen, chuối, cau, phong cảnh làng, mái ngói, thuyền trên sông. Tông đá lấy từ chính căn phòng: xanh lá, vàng đất, nâu gỗ, trắng ngà.
Khung gỗ trầm, bản vừa, có thể là gỗ tự nhiên để mộc hoặc sơn màu nâu tối. Một kiểu được ưa là khung gỗ mảnh với viền lót vải hoặc giấy dó, tạo cảm giác tranh thủ công. Tránh khung bóng loáng hoặc khung nhựa giả gỗ, đứng cạnh đồ mây tre nhìn rất lạc.
Nhà gỗ truyền thống, nhà rường, nhà có bộ salon gỗ chạm thì ngược lại cần tranh có "trọng lượng" thị giác: đề tài truyền thống như mã đáo, cửu ngư, tùng hạc, sơn thuỷ; đá đậm màu; khung gỗ cùng loại với bàn ghế. Tranh đá nhỏ nhẹ, tông nhạt đặt cạnh tủ thờ gỗ gụ sẽ bị chìm.
Với không gian thờ trong nhà gỗ truyền thống, nguyên tắc tiết chế vẫn đứng đầu; cách chọn đề tài và vị trí đã nói trong bài treo tranh đá quý trong phòng thờ.
Bảng phối nhanh theo phong cách
Bảng dưới là điểm khởi đầu khi bàn với xưởng; mỗi nhà vẫn cần chỉnh theo màu tường và đồ nội thất thật.
| Phong cách | Đề tài hợp | Tông đá | Khung |
|---|---|---|---|
| Hiện đại | Phong cảnh giản lược, hoa một cành, trừu tượng ít màu | Ít màu, nền rộng | Kim loại mảnh, gỗ sáng bản nhỏ |
| Tối giản | Mảng đá vân lớn, mặt trăng, núi mờ | Trắng, xám, một điểm nhấn | Không khung hoặc khung ẩn |
| Tân cổ điển | Phong cảnh, hoa, thuyền buồm, bố cục đối xứng | Kem, nâu, xanh rêu, vàng điểm nhấn | Khung chạm, có phào, viền lót |
| Đông Dương | Hoa sen, chuối, phong cảnh làng, mái ngói | Xanh lá, vàng đất, nâu, trắng ngà | Gỗ trầm bản vừa, viền vải |
| Gỗ truyền thống | Mã đáo, cửu ngư, tùng hạc, sơn thuỷ | Đậm, ấm | Gỗ cùng loại đồ nội thất |
| Bắc Âu | Rừng, núi tuyết, hoa dại | Trắng, xanh nhạt, gỗ sáng | Gỗ sồi sáng mảnh |
Quy trình phối tranh với nhà khi đặt làm
Phối đúng cần thông tin từ ngôi nhà chứ không chỉ từ danh mục mẫu của xưởng.
- Chụp ảnh căn phòng ban ngày, không đèn. Để thợ thấy màu tường, sàn, gỗ, vải thật.
- Mang mẫu vật nhỏ nếu có. Một mẩu gỗ, mẫu vải rèm, mẫu sơn giúp chọn tông đá chính xác hơn ảnh chụp.
- Nói rõ phong cách và những thứ không thích. Biết khách ghét vàng ánh kim hay ghét đề tài ngựa giúp thợ loại phương án sớm.
- Xem mẫu đá thật cạnh mẫu vật. Đặt viên đá cạnh mẩu gỗ, mẫu vải dưới ánh sáng ban ngày.
- Duyệt phác thảo màu ghép vào ảnh phòng. Nhiều xưởng làm được ảnh ghép tranh vào tường thật; nếu không, tự dán ảnh in lên tường.
- Chọn khung sau cùng. Khung chọn sau khi đã chốt tông đá; đặt góc khung mẫu cạnh tranh và đồ nội thất.
- Kiểm lại khi giao dưới ánh sáng nhà mình. Màu đá dưới đèn xưởng và đèn nhà có thể khác; đây là lúc chỉnh đèn chứ không phải chỉnh tranh.
Tình huống: căn hộ hiện đại của một gia đình trẻ
Một cặp vợ chồng trẻ ở căn hộ hai phòng ngủ, nội thất gỗ sồi sáng, tường trắng, sofa vải xám, đến xưởng với yêu cầu: muốn tranh đá vì bố mẹ thích, nhưng không muốn nhà "giống nhà ông bà". Phương án đầu tiên họ xem là bức mã đáo ánh vàng; cả hai lắc đầu ngay.
Thợ đề xuất lại: một dãy núi xa ghép bằng các sắc xanh lục và xám, nền đá trắng chiếm hơn nửa tranh, khung gỗ sồi mảnh cùng màu chân bàn. Đề tài núi vẫn giữ ý vững vàng mà bố mẹ quan tâm, còn cách thể hiện thì hợp gu của người trẻ.
Họ đặt thêm một bức nhỏ cho hành lang, cùng tông, là một cành trúc trên nền trắng. Hai bức nhìn rõ là một bộ, dù đặt ở hai chỗ. Cách sắp xếp tranh cho không gian phụ như hành lang, cầu thang đã có trong bài tranh đá cho phòng ngủ, phòng ăn, hành lang và cầu thang.
Điểm rút ra: không phải đổi chất liệu hay bỏ ý nghĩa truyền thống, chỉ cần đổi cách thể hiện. Tranh đá vẫn là tranh đá, nhưng đã thuộc về căn hộ đó.
Sai lầm hay gặp khi phối tranh đá với nội thất
Chọn tranh trước, làm nội thất sau. Tranh đá khó đổi, nội thất lại dễ phải chiều theo; nên chốt tông nội thất trước.
Phối màu tranh trùng hệt màu tường. Tranh chìm mất; nên cùng họ màu nhưng đậm hoặc nhạt hơn một nấc.
Khung không cùng "họ" với đồ nội thất. Khung vàng chạm cạnh sofa da đen tối giản, nhìn như hai nhà ghép lại.
Ham nhiều loại đá trong một tranh. Nhiều màu không làm tranh quý hơn, chỉ làm tranh khó phối hơn.
Bỏ qua chất liệu sàn. Sàn gỗ tối, sàn đá trắng, sàn gạch bông mỗi thứ kéo tông phòng theo một hướng.
Quên rằng nhà sẽ đổi. Chọn tranh hợp với phần bền nhất của nhà như tường, sàn, đồ gỗ lớn, không theo gối tựa hay rèm dễ thay.
Chỉ xem ảnh mẫu trên điện thoại. Màn hình làm màu đá tươi và bão hoà hơn thật; xem mẫu đá thật dưới ánh sáng ban ngày.
Treo quá nhiều tranh đá trong một nhà. Mỗi bức đá đều nhiều chi tiết; ba bốn bức lớn trong một căn hộ là quá tải.
Khi nào nên hỏi kiến trúc sư hoặc nhà thiết kế nội thất
Nếu nhà đang được thiết kế, đưa bức tranh đá vào bản vẽ ngay từ đầu: kiến trúc sư sẽ chừa mảng tường, đi dây đèn rọi, gia cố vách đúng chỗ. Đặt tranh sau khi mọi thứ đã xong thì thường phải chiều theo những gì đã có.
Với không gian lớn như sảnh biệt thự, phòng khách thông tầng, nhà hàng, khách sạn, nhà thiết kế nội thất giúp quyết định tranh là điểm nhấn chính hay chỉ là một phần của tổng thể, từ đó định khổ, tông và ánh sáng. Họ cũng biết những vật liệu khác trong phòng sẽ phản sáng ra sao.
Khi gia đình mỗi người một gu, nhà thiết kế là người trung gian tốt, vì họ đưa ra phương án dựa trên không gian chứ không dựa trên sở thích của một người. Ý kiến về ý nghĩa văn hoá, phong thuỷ của đề tài là chuyện gia đình tự quyết, không cần gượng ép vào bản vẽ.
Nếu không có nhà thiết kế, ảnh chụp căn phòng, mẫu vật và một danh sách những điều thích, không thích là đủ để làm việc với xưởng. Có thể xem trước các mẫu tranh đá quý theo nhiều phong cách ở VatPham.com để có hình dung cụ thể trước khi bàn.
Câu hỏi thường gặp
Tranh đá có hợp nhà phong cách hiện đại không?
Hợp, nếu chọn đề tài giản lược, ít màu, nền rộng và khung mảnh. Tranh phủ kín đá nhiều màu thì khó đứng trong không gian tối giản.
Nên chọn khung tranh đá màu gì?
Phối khung theo đồ nội thất gần nhất như chân bàn, tay ghế, khung cửa. Khung cùng họ màu và chất liệu với đồ gỗ giúp tranh thuộc về căn phòng.
Tường màu gì làm tranh đá nổi bật?
Tường trung tính như trắng ngà, xám nhạt, be giúp đá nổi bật nhất. Tường màu đậm thì chọn tranh tông sáng hơn tường để không bị chìm.
Tranh đá ánh vàng có hợp nhà tân cổ điển không?
Hợp nếu vàng chỉ là điểm nhấn. Phong cách này vốn đã có nhiều chi tiết vàng, tranh phủ kín vàng sẽ làm cả phòng loá.
Có nên dùng một kiểu khung cho tất cả tranh trong nhà?
Nên dùng cùng một họ khung để cả nhà liền mạch, nhưng không cần giống hệt. Khung phòng khách có thể bản lớn hơn khung hành lang, miễn cùng chất liệu và tông.
Phong cách Đông Dương hợp đề tài tranh đá nào?
Hoa sen, chuối, cau, phong cảnh làng, mái ngói, thuyền trên sông là những đề tài hợp. Tông đá nên lấy từ màu gạch bông, gỗ và cây xanh trong phòng.
