Tranh phong cảnh đá quý có ba nhóm hay gặp: sơn thuỷ với núi non sông nước, mang ý tựa núi vững vàng và đón nước tài lộc; cảnh làng quê với lũy tre, cánh đồng, con đò, gợi kỷ niệm và sự yên bình; và danh thắng, gắn với một nơi cụ thể. Nên chọn theo người sẽ ngắm và chỗ treo trước, rồi mới tính tới ý nghĩa phong thuỷ.
Phong cảnh là đề tài “dễ sống” nhất trong tranh đá: không kén tuổi, không kén nghề, không mang nặng màu tôn giáo, treo mười năm vẫn không lỗi thời. Nhưng cũng vì dễ nên hay chọn sai: một bức sơn thuỷ hùng vĩ chen vào phòng khách nhỏ, một cảnh mùa đông tiêu điều cho quà tân gia. Bài này giúp chọn đúng nhóm, đúng cảnh, và chỉ chỗ nhìn tay nghề riêng của tranh phong cảnh.
Sơn thuỷ: vì sao núi và nước luôn đi cùng nhau?
Trong cách nhìn truyền thống, núi tượng trưng cho sự vững chãi, chỗ dựa; nước tượng trưng cho sự lưu thông, sinh sôi, và trong quan niệm phong thuỷ còn gắn với tài lộc. Một bức sơn thuỷ có cả hai là một hình ảnh cân bằng: có chỗ tựa, có dòng chảy. Đó là lý do đề tài này được treo nhiều ở phòng khách, phòng giám đốc.
Quan niệm hay được nhắc là “tựa sơn”: treo tranh núi phía sau lưng ghế ngồi chính, như có núi đỡ sau lưng. Nước thì nên chảy vào trong, hướng về phía người ngồi, chứ không chảy ra cửa. Thác nước đổ thẳng xuống được hiểu là dòng tài lộc dồi dào; có người lại thấy thác đổ ồn ào, không hợp chỗ tĩnh.
Sơn thuỷ bằng đá có lợi thế riêng: vân đá tự nhiên rất hợp để gợi tầng núi, mây mù, mặt nước. Thợ giỏi chọn mảnh có vân như nét chấm phá của tranh thuỷ mặc, nên núi xa mờ dần mà không cần sơn.
Sơn thuỷ hợp không gian rộng, tường lớn, khoảng lùi đủ để đứng xa ngắm. Phòng nhỏ mà treo sơn thuỷ hùng vĩ dễ thấy ngộp.
Các nhóm cảnh và người hay chọn
Sơn thuỷ hùng vĩ. Người thích sự bề thế, phòng khách rộng, phòng giám đốc, sảnh công ty.
Sơn thuỷ thanh nhẹ. Núi mờ xa, sông lặng, thuyền nhỏ; hợp phòng đọc, phòng trà, người thích tĩnh.
Cảnh làng quê. Lũy tre, mái đình, cánh đồng lúa, con trâu; hợp người lớn tuổi, người xa quê, quà Việt kiều.
Danh thắng nổi tiếng. Vịnh có đảo đá vôi nhô lên mặt nước, phố cổ mái ngói rêu phong; hợp quà cho người gắn bó với nơi đó.
Bốn mùa. Bộ bốn bức xuân hạ thu đông; hợp hành lang dài, tường dọc cầu thang.
Rừng cây, đường mòn. Gợi hành trình, sự khám phá; hợp phòng làm việc của người trẻ.
Biển và bình minh. Khởi đầu mới; hợp quà tân gia, khai trương.
Cảnh có thác nước. Dòng chảy mạnh, nhiều người thích; cân nhắc nếu treo phòng ngủ.
Cảnh quê và danh thắng: chọn vì kỷ niệm
Có những bức tranh được chọn không vì phong thuỷ mà vì kỷ niệm. Một người con đi làm ăn xa muốn treo cảnh cánh đồng, lũy tre như quê mình. Một gia đình gắn bó với một vùng biển muốn có bức vịnh đá vôi trong phòng khách. Ở những trường hợp này, câu hỏi quan trọng không phải là “có hợp mệnh không” mà là “có gợi đúng cảm xúc không”.
Tranh danh thắng nên tả hình khối chung, không cố đúng từng chi tiết kiến trúc, vì đá khó tả chi tiết nhỏ và một chi tiết sai còn khó chịu hơn không có. Phố cổ đẹp nhất ở những mái ngói xô nghiêng, tường vàng, đèn lồng; vịnh đá vôi đẹp ở những khối đảo nhấp nhô và mặt nước phẳng.
Cảnh quê ít khi lỗi thời và rất hợp người lớn tuổi. Mái đình, gốc đa, con đò là những hình ảnh mà nhiều thế hệ nhìn vào đều nhận ra. Với tranh đá, cánh đồng lúa chín bằng đá vàng, đá nâu có vân như sóng lúa là cảnh mà thợ tay vững làm rất đẹp.
Khi đặt tranh theo cảnh quê riêng của gia đình, hãy chuẩn bị ảnh chụp rõ, nói với xưởng chi tiết nào nhất định phải có, như dáng cây đa đầu làng hay con đường đất về nhà, và duyệt phác thảo trước khi làm.
Chọn tranh phong cảnh cho một bức tường cụ thể
Phong cảnh nhiều lựa chọn quá nên dễ chọn theo cảm hứng; làm theo các bước để bức tranh hợp với không gian thật.
- Đo tường và khoảng lùi. Khoảng đứng ngắm xa hay gần quyết định nên chọn cảnh hùng vĩ hay cảnh nhỏ nhẹ.
- Xác định ai ngắm nhiều nhất. Người lớn tuổi, vợ chồng trẻ, khách đến làm việc: mỗi người hợp một nhóm cảnh.
- Chọn nhóm cảnh. Sơn thuỷ, cảnh quê, danh thắng, bốn mùa.
- Chọn hướng dòng chảy. Theo quan niệm phổ biến, sông suối chảy vào trong phòng.
- Chọn tông màu hợp nội thất. Phòng gỗ ấm hợp cảnh mùa thu, đồng lúa; phòng trắng xám hợp sơn thuỷ xanh lam.
- Soi tay nghề ở núi xa và mặt nước. Chỗ đó cho biết thợ dùng vân đá hay dùng sơn để tạo chiều sâu.
Tay nghề riêng của tranh phong cảnh bằng đá
Chiều sâu từ gần ra xa. Cảnh gần dùng đá màu đậm, mảnh lớn; cảnh xa dùng đá nhạt, mảnh nhỏ, tạo lớp lang.
Mây và sương mù. Đá trắng đục, mã não có vân mờ đặt khéo tạo sương; quét sơn trắng là cách nhanh.
Mặt nước phản chiếu. Vân đá ngang, sáng ở giữa dòng, là dấu hiệu thợ hiểu ánh sáng.
Cây cối. Tán cây bằng đá vụn xanh nhiều tông hoặc mảnh nhỏ ghép; mảng xanh phẳng làm cảnh chết.
Đường chân trời. Thẳng và đúng tầm, không lệch nghiêng vô cớ.
Con người, con thuyền nhỏ. Chi tiết nhỏ cho tỷ lệ; làm bằng mảnh đá riêng là kỹ.
Nền trời. Thường là đá vụn hoặc keo màu; hỏi rõ để giá được tính đúng.
Tranh phong cảnh làm quà: hợp nhiều dịp nhất
Nếu không biết rõ gu của người nhận, phong cảnh là đề tài an toàn nhất. Nó không gắn với tuổi, không gắn với tôn giáo, không mang lời chúc quá cụ thể có thể bị hiểu lệch. Một bức sơn thuỷ thanh nhẹ hợp quà tân gia; cảnh biển bình minh hợp khai trương; cảnh quê hợp biếu người lớn tuổi hay người Việt ở nước ngoài.
Với đối tác nước ngoài, cảnh danh thắng Việt Nam là món quà mang câu chuyện: họ treo trong văn phòng và kể cho khách về chuyến đi của mình. Hãy kèm một tấm thiệp ngắn nói đó là cảnh gì.
Khi tặng, chọn khổ vừa phải: phong cảnh nhỏ vẫn đẹp, còn bức khổ lớn có thể làm khó người nhận nếu nhà không đủ tường.
Nếu đang tìm mẫu phong cảnh để tặng hoặc treo nhà, có thể xem trước mẫu tranh đá quý và vật phẩm ở VatPham.com rồi đến xem tận nơi để soi núi xa, mặt nước như phần trên.
Câu hỏi thường gặp
Tranh sơn thuỷ nên treo ở đâu?
Phòng khách rộng, phòng giám đốc, sảnh công ty là những chỗ hay chọn. Theo quan niệm phổ biến, núi nên ở phía sau lưng ghế ngồi chính và dòng nước chảy vào trong phòng.
Tranh có thác nước có nên treo trong nhà?
Nhiều người thích vì thác nước gợi dòng chảy dồi dào. Nên cân nhắc khi treo phòng ngủ hoặc phòng đọc, vì cảnh nước đổ mạnh mang cảm giác động, không hợp chỗ cần tĩnh.
Tranh cảnh quê hợp với ai?
Hợp người lớn tuổi, người xa quê, người Việt ở nước ngoài, và những gia đình thích không khí mộc mạc. Cảnh quê ít lỗi thời và dễ gợi kỷ niệm chung của nhiều thế hệ.
Có nên đặt tranh đá theo ảnh phong cảnh quê nhà?
Được, nhiều xưởng nhận làm. Nên chuẩn bị ảnh rõ nét, nói trước chi tiết nào bắt buộc phải có, và duyệt phác thảo trước khi xưởng bắt đầu ghép đá.
Tranh phong cảnh có kén mệnh không?
Theo cách nhìn văn hoá, phong cảnh là đề tài trung tính, ai cũng treo được. Có người chọn tông màu theo ngũ hành cho vui lòng, nhưng không có lý do gì để lo chọn sai.
