Theo quan niệm phong thuỷ phổ biến, tranh đá treo ở tường đối diện hoặc gần cửa chính để "đón" người vào nhà; phòng khách treo đề tài chủ đạo của gia đình; phòng ngủ chọn đề tài tĩnh, hạn chế tranh nước lớn; bếp tránh tranh nhiều nước; phòng thờ giữ sự tiết chế; cửa hàng để chuyển động trong tranh hướng vào trong. Điều đáng nói là gần như mỗi quan niệm đều có một lý do thực tế đi kèm.
Người thợ cả làm tranh lâu năm hay được khách nhờ "xem giùm treo đâu cho hợp". Kinh nghiệm cho thấy khi giải thích cả hai lớp, lớp quan niệm và lớp thực tế, khách quyết nhanh hơn và yên lòng hơn. Họ biết mình làm theo truyền thống, nhưng cũng biết vì sao truyền thống ấy có lý.
Bài này đi lần lượt từng vị trí trong nhà ở và cửa hàng, với một bảng tra tóm tắt, quy trình chọn chỗ, một tình huống cụ thể và những lỗi hay gặp.
Hai lớp lý do: quan niệm và thực tế
Phong thuỷ nhà ở trong dân gian nói nhiều về "khí": khí vào từ cửa, lưu lại ở phòng khách, cần yên ở phòng ngủ. Đọc như văn hoá, đây là cách người xưa diễn đạt cảm giác của một không gian: chỗ nào đón người, chỗ nào giữ người lại, chỗ nào để nghỉ.
Nhìn theo thiết kế nội thất hiện đại, rất nhiều quan niệm ấy trùng với nguyên tắc thị giác: tường đối diện cửa là điểm nhìn đầu tiên nên cần một thứ đẹp; phòng ngủ cần màu dịu để nghỉ ngơi; bếp có dầu mỡ, hơi nóng nên không hợp vật trang trí quý. Người treo tranh không cần chọn giữa hai lớp; cả hai thường chỉ về cùng một hướng.
Chỗ hai lớp khác nhau là khi quan niệm biến thành lời doạ: treo sai là mất của, là đau ốm. Những câu như vậy không có cơ sở, và nên được nhận ra như chiêu bán hàng. Cách nhận diện đã nói kỹ trong bài "năng lượng đá" trong tranh.
Phần dưới đi qua từng vị trí, mỗi chỗ nêu quan niệm hay gặp và lý do thực tế, để người đọc tự quyết mức độ mình muốn theo.
Bảng tra nhanh theo vị trí
Bảng tóm tắt quan niệm phổ biến và lý do thực tế đi kèm cho từng vị trí.
| Vị trí | Đề tài hay chọn | Quan niệm phổ biến | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| Tường đối diện cửa chính | Sơn thuỷ, phong cảnh rộng, hoa sen | Đón khí, đón khách vào nhà | Điểm nhìn đầu tiên, tạo ấn tượng |
| Phòng khách | Đề tài chủ đạo của gia đình | Nơi tụ khí, hợp mệnh gia chủ | Không gian chung, tranh lớn nhất nhà |
| Phòng ngủ | Hoa, đồng quê, núi xa | Hạn chế tranh nước lớn, thú dữ | Cần màu dịu, an toàn khi ngủ |
| Bếp, phòng ăn | Hoa, trái cây, đồng quê | Bếp thuộc Hoả, tránh tranh nhiều nước sát bếp | Dầu mỡ, hơi nóng làm hỏng mặt đá |
| Phòng thờ | Sen, trúc, phong cảnh tĩnh | Tôn nghiêm, không lấn ban thờ | Khói hương ám mặt đá |
| Phòng làm việc | Núi non sau lưng, cảnh thoáng phía trước | Tựa sơn, minh đường | Tường đặc sau lưng tạo cảm giác vững |
| Cửa hàng, quầy thu ngân | Thuận buồm, mã đáo, cửu ngư | Chuyển động hướng vào trong | Dẫn mắt khách vào cửa hàng |
| Nhà vệ sinh | Không treo tranh đá | Nơi ẩm, không đặt vật quý | Hơi nước làm ẩm nền, mốc mặt sau |
Cửa chính và sảnh vào: điểm nhìn đầu tiên
Quan niệm phổ biến cho rằng tường đối diện cửa chính, hoặc tường đầu tiên người khách thấy khi bước vào, là nơi đón khí vào nhà. Đề tài hay chọn là sơn thuỷ, phong cảnh rộng có chiều sâu, hoa sen, mang ý rộng mở và bình an.
Về thực tế, đây là chỗ tạo ấn tượng đầu tiên cho mọi vị khách, nên một bức tranh đẹp ở đây có giá trị trang trí lớn nhất nhà. Tranh có chiều sâu như con đường dẫn vào núi, dòng sông chảy vào xa giúp không gian sảnh nhỏ trông sâu hơn.
Với tranh có chuyển động, theo quan niệm dân gian nên để chuyển động hướng vào trong: thuyền vào, ngựa vào, nước chảy vào. Cách xác định "vào trong" theo cửa và phòng đã viết trong bài hướng treo tranh đá: thuyền, ngựa, dòng nước.
Lưu ý thực tế: sảnh vào thường hẹp và có nhiều người qua lại với túi, áo khoác, xe đẩy. Treo tranh đủ cao, khung không nhô nhiều, móc có khoá. Sảnh hay có gió lùa và bụi từ ngoài vào, nên lau tranh thường xuyên hơn các phòng khác.
Phòng khách, phòng ngủ, bếp: ba không gian ba tinh thần
Phòng khách là nơi treo bức tranh chính của nhà, nên đề tài và tông màu thường được chọn theo mệnh người chủ gia đình. Đây cũng là nơi hợp các đề tài có ý chúc tụng như mã đáo thành công, cửu ngư, thuận buồm xuôi gió. Về thực tế, phòng khách là nơi nhiều người cùng nhìn nhất, nên đề tài dễ hiểu, dễ chịu với nhiều người là lựa chọn an toàn.
Phòng ngủ theo quan niệm cần yên, nên nhiều người hạn chế tranh nước lớn như thác đổ, sóng biển, tranh thú dữ, tranh đông người. Về thực tế, phòng ngủ cần màu dịu để nghỉ, và tranh đá nặng treo trên đầu giường là rủi ro an toàn cần cân nhắc. Hoa, đồng quê, núi xa có sương là lựa chọn dễ chịu.
Bếp theo ngũ hành thuộc Hoả, nên quan niệm tránh treo tranh nhiều nước sát bếp, vì Thuỷ khắc Hoả. Về thực tế, lý do mạnh hơn nhiều: dầu mỡ và hơi nóng bám lên mặt đá, len vào đường ghép, rất khó làm sạch. Tranh đá nên đặt ở phòng ăn, xa bếp, tốt nhất có kính phủ.
Ba không gian này cho thấy rõ cách hai lớp lý do gặp nhau. Ngay cả người không tin phong thuỷ cũng sẽ đi tới gần như cùng một cách bố trí nếu chỉ dựa vào sự dễ chịu và độ bền của tranh.
Phòng thờ, phòng làm việc và cửa hàng
Phòng thờ: tiết chế là trên hết. Tranh không lấn ban thờ, tông màu trầm, đề tài thanh tịnh; vị trí và chuyện khói hương đã viết kỹ trong bài treo tranh đá trong phòng thờ.
Phòng làm việc: núi sau lưng. Quan niệm tựa sơn chọn tranh núi non sau ghế; thực tế tường đặc sau lưng cho cảm giác vững hơn quay lưng ra lối đi.
Phòng làm việc: cảnh thoáng phía trước. Quan niệm minh đường ưa phía trước rộng mở; một bức mặt hồ, cánh đồng ở tường đối diện bàn giúp nghỉ mắt.
Cửa hàng: chuyển động hướng vào trong. Thuyền, ngựa, cá bơi vào; về thị giác mắt khách được dẫn vào cửa hàng thay vì ra phố.
Quầy thu ngân: đề tài sung túc. Cửu ngư, thuận buồm hay được chọn; khổ vừa để không che camera hay bảng giá.
Cửa hàng nhỏ: một bức là đủ. Nhiều tranh làm cửa hàng rối, khách không biết nhìn sản phẩm hay nhìn tranh.
Văn phòng nhiều người: đề tài trung tính. Sơn thuỷ, phong cảnh hợp nhiều mệnh, tránh tranh luận.
Phòng họp: tránh đề tài quá sôi động. Đàn ngựa phi lớn sau lưng người chủ trì dễ giành sự chú ý của cuộc họp.
Quy trình chọn vị trí treo tranh phong thuỷ
Áp dụng cho nhà ở lẫn cửa hàng, làm trước khi mua hoặc đặt tranh.
- Liệt kê các bức tường còn trống. Ghi vị trí so với cửa chính và chức năng phòng.
- Chọn vị trí ưu tiên. Thường là tường đối diện cửa hoặc tường chính phòng khách.
- Xác định tranh đó xét theo mệnh ai. Không gian chung theo chủ gia đình, phòng riêng theo người dùng phòng.
- Chọn đề tài theo tinh thần của phòng. Đón tiếp, sum họp, nghỉ ngơi, tôn nghiêm, làm việc.
- Xác định hướng chuyển động nếu có. Theo cửa và phòng, ghi lên phác thảo.
- Kiểm điều kiện thực tế. Nắng, ẩm, dầu mỡ, khói hương, lối đi, kết cấu tường.
- Dán mẫu giấy thử vài ngày. Trước khi khoan, xem có vướng gì và cả nhà có thấy dễ chịu không.
Tình huống: cửa hàng mặt phố hẹp
Chủ một cửa hàng mặt phố hẹp và sâu muốn treo tranh thuận buồm xuôi gió "cho buôn bán thuận". Ý ban đầu là treo ngay trên cửa ra vào, mặt tranh hướng vào trong. Thợ đến xem thì thấy khách đi trên vỉa hè không nhìn thấy tranh, còn khách trong cửa hàng phải quay lưng lại mới thấy.
Phương án được chọn là treo ở tường cuối cửa hàng, phía sau quầy thu ngân, đối diện cửa vào. Mũi thuyền quay về phía quầy và khu hàng chính, không chĩa ra phố. Khách đi ngoài phố nhìn vào thấy ngay bức tranh ở cuối, mắt được kéo vào sâu trong cửa hàng; đúng ý "đón vào" của quan niệm, và đúng mẹo bày hàng của người buôn bán.
Tranh khổ vừa, đặt cao hơn quầy, không che camera và tủ hàng. Đèn rọi riêng giúp tranh nổi lên giữa hàng hoá. Chủ cửa hàng không cần thêm vật phẩm nào khác.
Điểm rút ra: vị trí đúng quan niệm nhưng không ai nhìn thấy thì vô nghĩa. Chọn chỗ mà người cần thấy sẽ thấy, rồi mới chỉnh hướng theo quan niệm. Nếu đang tìm mẫu tranh đá thuận buồm, mã đáo cho cửa hàng, có thể xem tại VatPham.com.
Lỗi hay gặp khi chọn vị trí treo tranh phong thuỷ
Chỉ nghe quan niệm, bỏ qua điều kiện thực tế. Đúng hướng mà nắng chiếu thẳng hay sát bếp thì tranh vẫn hỏng.
Treo quá nhiều tranh "chiêu tài" trong một không gian. Ba bốn bức cửu ngư, mã đáo trong một phòng làm phòng rối, không thêm ý nghĩa.
Treo trên cửa ra vào. Ít người nhìn thấy, khó lau, và cửa đóng mở làm rung tường.
Treo tranh đá trong nhà vệ sinh. Ẩm làm mốc mặt sau, bong keo; chọn vật trang trí khác.
Treo tranh đối diện gương lớn. Phản chiếu làm rối mắt; nhiều quan niệm cũng không ưa.
Đổi chỗ tranh liên tục theo lời "xem lại". Mỗi lần dời là một lần khoan tường và rủi ro va đập.
Đề tài mang tên con số mà sai số. Tranh như cửu ngư, bát mã mà lệch số dễ bị người am hiểu hỏi; ý nghĩa con số có giải thích riêng.
Che camera, bình chữa cháy, công tắc điện ở cửa hàng. An toàn và vận hành quan trọng hơn mọi vị trí đẹp.
Khi nào nên hỏi người có chuyên môn
Với vị trí treo trên tường thạch cao, tường ốp, sảnh cao hay cầu thang, nhờ thợ thi công hoặc kỹ sư kiểm phương án chịu lực trước khi khoan. Tranh đá nặng; một vị trí đẹp nhưng tường không chịu được là vị trí sai.
Với cửa hàng trong trung tâm thương mại, toà văn phòng, hỏi ban quản lý quy định thi công và phòng cháy chữa cháy, vì một số tường, lối đi có quy định không được che chắn.
Với phong thuỷ, nếu gia đình muốn xem sâu hơn những quan niệm phổ biến ở đây, như hướng nhà, bát trạch, hãy tìm người am hiểu mà mình tin, và giữ tỉnh táo trước mọi lời doạ hoặc lời hứa tài lộc.
Với chuyện phòng thờ và tranh tượng Phật, hỏi người hiểu nghi lễ trong gia đình hoặc nhà chùa. Đó là phần tín ngưỡng, nên để người có hiểu biết hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Treo tranh đá đối diện cửa chính có tốt không?
Theo quan niệm phổ biến, đây là vị trí đón khí, đón khách. Về thực tế, đây cũng là điểm nhìn đầu tiên nên rất hợp để treo bức tranh đẹp nhất nhà.
Phòng ngủ có nên treo tranh nước không?
Nhiều người hạn chế tranh nước lớn như thác đổ, sóng biển trong phòng ngủ theo quan niệm cần yên tĩnh. Mặt hồ phẳng lặng, tông dịu thì ít ai kiêng.
Có nên treo tranh đá trong bếp?
Không nên treo sát bếp vì dầu mỡ và hơi nóng làm hỏng mặt đá. Quan niệm cũng tránh tranh nhiều nước gần bếp vì bếp thuộc Hoả.
Cửa hàng nên treo tranh đá ở đâu?
Ở nơi khách nhìn thấy khi bước vào, thường là tường cuối đối diện cửa hoặc sau quầy thu ngân. Tranh có chuyển động nên hướng vào trong cửa hàng.
Treo tranh trên cửa ra vào có được không?
Được nhưng ít hiệu quả vì ít người nhìn thấy, khó lau và cửa đóng mở làm rung tường. Tường đối diện cửa thường là lựa chọn tốt hơn.
Nhà vệ sinh có treo tranh đá được không?
Không nên. Độ ẩm cao làm mốc mặt sau, bong keo và hỏng nền tranh; nên chọn vật trang trí chịu ẩm.
